Vandaag heeft de Duitse Gesellschaft für deutsche Sprache bekendgemaakt dat zij “Wutbürger” tot woord van het jaar 2010 hebben gekozen. Wutbürger slaat op de “verontwaardiging onder de bevolking over het feit dat politieke besluiten over hun hoofden heen worden genomen”. Hét recente voorbeeld voor deze Duitse volkswoede is de omstreden stationsnieuwbouw “Stuttgart 21″, dat naar verwachting 4 miljard euro gaat kosten. Hiertegen vonden in september en oktober van het afgelopen jaar massale en felle protesten plaats, die de media lange tijd beheersten.
Het is dan ook niet verrassend dat op de tweede plaats van deze woord-van-het-jaar-verkiezing “Stuttgart 21″ staat. De derde plek was voor het begrip “Sarrazin-Gen”, naar de voormalige bankdirecteur en ex-senator van Berlijn Thilo Sarrazin, die met zijn boek “Deutschland schafft sich ab” het verwijt kreeg rascistisch te zijn en veel discussie uitlokte.
Nog even de rest van de genomineerden op een rijtje:
4. Cyberkrieg
5. WikiLeaks
6. schottern
7. Aschewolke
8. Vuvuzela
9. Femitainment
10. unter den Eurorettungsschirm schlüpfen
Woordenboekenmaker Van Dale organiseerde ook dit jaar weer de verkiezing tot “woord van het jaar”. Van 16 november tot 10 december kon er worden gestemd voor het beste, mooiste of grappigste nieuwe Nederlandse woord. Ongeveer 20.000 mensen deden hieraan mee. Het officiële woord van het jaar 2010 is “gedoogregering”. Op nummer twee staat het werkwoord “daggeren” dat de volgens de Van Dale – website “erotisch dansen, waarbij de danspartners dansend ‘de daad’ nabootsen” betekent. De nummer drie is ook uit de politiek afkomstig: “bestuursobesitas”, (de overdreven neiging om beleid te maken en op de uitvoering hiervan toe te zien). Andere populaire nieuwkomers in de Nederlandse taal waren o.a. “kamikazekabinet” en “abklinken”.
‘Falsche Freunde’ of ‘faux amis’ zijn woorden die in twee talen bestaan en erg op elkaar lijken, waardoor soms wordt aangenomen dat ze hetzelfde betekenen. Tussen het Duits en Nederlands, twee sterk verwante talen, bestaan heel wat valse vrienden die verwarring en soms pijnlijke situaties kunnen opleveren. Zo zou een argeloze Nederlander met het zinnetje “Wir bellen noch” (“bellen” betekent blaffen) voor verwarring kunnen zorgen. Hier is een overzicht van een aantal veel voorkomende valse vrienden Duits-Nederlands te vinden.
Kunt u mij uitleggen wat hier staat? Ditmaal geen nieuws uit Duitsland, maar uit Friesland. Het veelgehoorde cliché dat ambtenaren niet in staat zijn om begrijpelijk Nederlands te schrijven en houden van archaische woorden zoals “dienaangaande” of “onderhavige”, werd onlangs nog eens bevestigd. De provincie Friesland onderzocht wat het publiek vindt van de juridische en ambtelijke taal in brieven van de overheid.
Dit is de eerste bijdrage van het blog van duits-vertaling.nl, waarop ik regelmatig wil ingaan op wat er zich bij onze oosterburen afspeelt op het taalgebied. Ik begin met een melding van vorige week uit die Zeit, waarin wordt bekendgemaakt dat Hape Kerkeling, een bekende Duitse cabaretier, de “Medienpreis für Sprachkultur” heeft gekregen. Deze prijs, die iedere twee jaar wordt uitgereikt, is een huldiging voor bijzondere verdiensten op het gebied van het geschreven en gesproken woord in de Duitse media. Deze keer ging de prijs dus naar Kerkeling, die bekend staat om zijn eigenaardige zelfbedachte woorden en zinsconstructies. Volgens de voorzitter van Gesellschaft für deutsche Sprache (GfdS) Rudolf Hoberg zijn deze “gekonnte Fehler” (betekent zoiets als “vaardige fouten”) juist noodzakelijk om de taal in haar ontwikkeling te stimuleren.
